چکلیست دو دقیقهای قبل از سفر جادهای؛ لاستیک، روغن، ضدیخ و ترمز
بیشتر خرابیهای جادهای ناگهانی نیستند؛ نشانهشان قبل از حرکت بوده و کسی نگاه نکرده است. لاستیک کمباد در شهر مشکلی نشان نمیدهد، ولی بعد از صد کیلومتر در گرما و سرعت بالا میترکد. روغن کم در مسیر کوتاه صدا نمیکند، ولی در سربالایی طولانی چراغ روغن را روشن میکند. این چکلیست دو دقیقهای را قبل از هر سفر جادهای با موتور سرد انجام بده. این راهنما عمومی است؛ دفترچه خودرویت مرجع نهایی است و عددهای این مطلب پیشفرضهای اپ اوتوسرویساند که خودت میتوانی تغییرشان بدهی.
۱. لاستیکها؛ باد، آج و زاپاس
اول دور ماشین بگرد و به هر چهار لاستیک نگاه کن؛ لاستیکی که نسبت به بقیه تختتر به نظر میرسد، کمباد است. باد لاستیک را با فشارسنج چک کن و با عدد روی برچسب ستون درِ راننده یا درب باک مقایسه کن، نه با عدد روی خود لاستیک که حداکثر فشار است. در سفر جادهای با بار کامل، باد لاستیک کمی بیشتر از حالت معمول میخواهد و همان برچسب، عدد «بار کامل» را هم نوشته است. آج را نگاه کن؛ اگر آج صاف شده یا ترکهای ریز روی کنارهها دیده میشود، آن لاستیک برای سفر طولانی مناسب نیست. زاپاس را هم فراموش نکن؛ زاپاس خالی از باد، وسط جاده به درد نمیخورد. چرخش لاستیک طبق پیشفرض اوتوسرویس هر ۱۰۰۰۰ کیلومتر یادآوری میشود و اگر نوبت چرخش رسیده، بهتر است قبل از سفر انجام شود.
۲. روغن موتور و مایع خنککننده؛ با موتور سرد
کاپوت را باز کن و گیج روغن را بیرون بکش، تمیز کن و دوباره بزن؛ سطح روغن باید بین دو علامت باشد. اگر نزدیک علامت پایین است، قبل از سفر روغن اضافه کن و دنبال علت کم شدن باش؛ روغن در سفر طولانی بیشتر مصرف میشود. روغن موتور طبق پیشفرض اوتوسرویس هر ۷۰۰۰ کیلومتر یا ۶ ماه عوض میشود و اگر نوبت تعویض نزدیک است، سفر جادهای بدترین زمان برای به تعویق انداختنش است؛ سفر صدها کیلومتر روی روغن کهنه فشار میآورد. بعد مخزن مایع خنککننده را نگاه کن؛ سطحش باید بین علامتهای کم و زیاد باشد و اگر پایین است، همان مایع قبلی را اضافه کن، نه آب خالی. ضدیخ هر ۴۰۰۰۰ کیلومتر یا ۲ سال تعویض میشود و در سفر تابستانی یا زمستانی، همین مایع است که موتور را از جوش آوردن یا یخ زدن نگه میدارد.
۳. ترمز؛ پدال، صدا و مایع ترمز
قبل از حرکت، چند بار پدال ترمز را فشار بده؛ پدال باید سفت و یکنواخت باشد، نه نرم و اسفنجی و نه لرزان. وقتی حرکت کردی، در چند متر اول یک ترمز آرام بزن و گوش کن؛ صدای سوت یا جیرجیر یعنی لنت رو به پایان است. بازرسی لنت ترمز طبق پیشفرض اوتوسرویس هر ۱۰۰۰۰ کیلومتر یادآوری میشود و اگر در سرویس قبلی گفته شده لنت نازک شده، قبل از سفر جادهای عوضش کن؛ در جاده، ترمز بیشترین کار را میکند و لنت تمامشده هم دیسک را خراب میکند و هم فاصله توقف را طولانی میکند. سطح مایع ترمز را هم در مخزنش نگاه کن؛ اگر پایین است، اول علت را پیدا کن، چون مایع ترمز مثل بنزین مصرف نمیشود و کم شدنش یعنی نشتی یا لنت تمامشده.
۴. باتری، چراغها و برفپاککن
به سرباتریها نگاه کن؛ اگر رسوب سفید یا سبز دورشان نشسته، تمیزشان کن و اتصال را سفت کن. استارت را بزن؛ اگر استارت کند زد، باتری ضعیف است و در سفر، بهخصوص در هوای سرد یا بعد از توقفهای طولانی، ممکن است اصلاً نزند. چک باتری طبق پیشفرض اوتوسرویس در ۲۴ و ۳۶ ماهگی است، ولی همین تست ساده قبل از سفر، همان چک را جایگزین میکند. بعد چراغها را روشن کن و دور ماشین بگرد؛ نور پایین، نور بالا، راهنما، چراغ ترمز و چراغ عقب. در سفر شبانه یا بارانی، یک چراغ سوخته هم دید تو را کم میکند و هم دیدهشدنت را. برفپاککن را هم امتحان کن؛ تیغهای که خط میاندازد یا تکهتکه پاک میکند، در اولین باران دید را میگیرد. مایع شیشهشور را هم پر کن؛ در جاده، حشره و گل روی شیشه مینشیند و بدون مایع، برفپاککن خشک شیشه را خط میاندازد.
۵. در کابین و صندوق؛ چیزهایی که وسط جاده لازم میشود
چراغهای هشدار داشبورد را بعد از استارت نگاه کن؛ چراغی که بعد از چند ثانیه خاموش نشد، یعنی مشکلی که باید قبل از حرکت حل شود، نه وسط جاده. کمربندهای هر صندلی را یکبار بکش و رها کن؛ کمربند گیرکرده در سفر طولانی هم ناراحتکننده است و هم خطرناک. در صندوق، جک، آچار چرخ و مثلث خطر را چک کن؛ اگر جک نیست یا آچار اندازه چرخ نیست، وسط جاده متوجه میشوی. یک بطری آب اضافه، چراغقوه و شارژر موبایل هم در صندوق بگذار؛ هیچکدام جای زیادی نمیگیرند و وقتی لازم شوند، نبودشان خیلی گران تمام میشود.
سه اشتباه رایج قبل از سفر جادهای
- چک نکردن باد لاستیک چون «دیروز که سالم بود»: باد لاستیک آرامآرام کم میشود و در شهر حس نمیشود؛ در جاده با بار کامل و سرعت بالا، همان کمبادی لاستیک را داغ میکند و میترکاند.
- رفتن به سفر با روغنی که نوبت تعویضش رسیده: روغن کهنه در سفر طولانی داغ میشود و خاصیتش را از دست میدهد؛ تعویض روغن قبل از سفر ارزانتر از تعمیر موتور بعد از سفر است.
- بیخیال شدن از چراغ هشدار چون «ماشین که راه میرود»: چراغی که در شهر روشن مانده، در جاده بدتر میشود؛ همان چراغ ممکن است یعنی سطح مایع خنککننده پایین است و موتور در سربالایی جوش میآورد.
در اوتوسرویس چطور ثبتش کنی؟
اگر قبل از سفر روغن، ضدیخ یا لنت را عوض کردی یا باد لاستیک و چک باتری را انجام دادی، سرویس مربوطه را با کیلومتر و تاریخ همان روز در اپ ثبت کن تا یادآوری بعدی درست محاسبه شود. یادآوریهای اوتوسرویس با کیلومتر و تاریخ کار میکنند؛ روغن هر ۷۰۰۰ کیلومتر یا ۶ ماه، ضدیخ هر ۴۰۰۰۰ کیلومتر یا ۲ سال، بازرسی لنت هر ۱۰۰۰۰ کیلومتر، چرخش لاستیک هر ۱۰۰۰۰ کیلومتر و چک باتری در ۲۴ و ۳۶ ماهگی — و اگر کیلومتر سفر را هم ثبت کنی، کیلومتر برگشت، نقطه شروع سرویس بعدی است.