ترمز دستی و ABS؛ چطور بفهمیم درست کار میکنند؟
ترمز دستی و ABS دو سیستمیاند که شاید هفتهها به آنها فکر نکنی، تا روزی که بهشان نیاز پیدا کنی و درست کار نکنند. ترمز دستی ماشین را سر جای خودش نگه میدارد؛ ABS در ترمز ناگهانی جلوی قفل شدن چرخها را میگیرد تا فرمانپذیری حفظ شود. این راهنما عمومی است؛ دفترچه خودرویت همیشه مرجع نهایی است و عددهای این مطلب پیشفرضهای اپ اوتوسرویساند که خودت میتوانی تغییرشان بدهی.
ترمز دستی دقیقاً چه کاری میکند؟
ترمز دستی با یک کابل یا موتور برقی، لنتهای عقب را به دیسک یا کاسه میچسباند و ماشین را حتی وقتی موتور خاموش است سر جایش نگه میدارد. در ماشینهای دندهای، پارک کردن در سربالایی بدون ترمز دستی یعنی تمام وزن ماشین روی دنده و گیربکس میافتد؛ در ماشینهای اتوماتیک هم حالت P بهتنهایی برای نگه داشتن ماشین در شیب تند ساخته نشده و فشار اضافه به قفل گیربکس میآورد. ترمز دستی یک سیستم کاملاً جدا از ترمز پایی است و وقتی ترمز پایی به هر دلیلی ضعیف شد، آخرین راه نجات است.
تست دو دقیقهای ترمز دستی
ماشین را در یک جای مسطح و خلوت روشن کن، ترمز دستی را کامل بکش و دنده را در حالت خلاص بگذار. اگر ترمز دستی اهرمی است، تعداد تقهها را بشمار: معمولاً بین ۴ تا ۷ تقه یعنی کشش کابل درست است و اگر اهرم تا آخر بالا میرود یا تقههایش خیلی زیاد شده، کابل شل شده و نیاز به تنظیم دارد. حالا پدال گاز را خیلی آرام فشار بده؛ اگر ماشین حتی کمی حرکت کرد، ترمز دستی دیگر نگه نمیدارد. در سربالایی ملایم هم همین تست را انجام بده: ماشین را با ترمز دستی متوقف کن، دنده را خلاص کن و پاست را از ترمز بردار؛ ماشین نباید حتی یک سانتیمتر عقب برود. اگر ماشین حرکت کرد یا اهرم بیش از حد بالا رفت، همان هفته به تعمیرگاه برو؛ تنظیم کابل ترمز دستی معمولاً یک کار کوتاه و ارزان است.
نشانههای خرابی ترمز دستی
ترمز دستی معمولاً قبل از اینکه کاملاً از کار بیفتد، هشدار میدهد. اهرمی که تا آخر بالا میرود یا خیلی سفت شده، کابلی که حس میکنی گیر کرده، بوی سوختگی لنت بعد از رانندگی معمولی، داغ شدن غیرعادی رینگهای عقب، و کشیده شدن ماشین به یک سمت موقع رانندگی، همه نشانهاند. علت شایع: کابل ترمز دستی که زنگ زده یا کش آمده، کالیپر عقب که گیر کرده و لنت را رها نمیکند، و لنت عقب که کاملاً تمام شده است. اگر بعد از پایین دادن ترمز دستی، چراغ ترمز دستی روی داشبورد روشن ماند، اول مطمئن شو اهرم واقعاً تا ته پایین رفته؛ اگر پایین رفته و چراغ هنوز روشن است، سطح روغن ترمز را چک کن و هر چه زودتر به تعمیرگاه برو.
ABS چیست و چه کار میکند؟
ABS یا سیستم ضدقفل ترمز، در ترمز ناگهانی جلوی قفل شدن کامل چرخها را میگیرد. وقتی چرخ قفل شود، ماشین روی آسفالت سر میخورد و فرمان دیگر کار نمیکند؛ ABS با حسگرهای سرعت هر چرخ، در کسری از ثانیه ترمز را دهها بار رها و دوباره میگیرد تا چرخ بچرخد و فرمانپذیری حفظ شود. نشانه کار کردن ABS موقع ترمز ناگهانی این است که پدال ترمز زیر پات بهسرعت میلرزد و صدای تقتق از زیر ماشین میآید؛ این لرزش طبیعی است و نشانه خرابی نیست.
چطور بفهمیم ABS درست کار میکند؟
هر بار که ماشین را روشن میکنی، چراغ ABS روی داشبورد چند ثانیه روشن میشود و بعد خاموش میشود؛ این یعنی سیستم خودش را تست کرده و سالم است. اگر چراغ ABS بعد از روشن شدن موتور همچنان روشن ماند، یا وسط رانندگی روشن شد، یعنی ABS از مدار خارج شده و ترمزها مثل ماشین بدون ABS کار میکنند؛ ترمز پایی هنوز کار میکند، ولی در ترمز ناگهانی چرخها قفل میشوند. در یک جای خلوت و خشک، با سرعت کم و با احتیاط، یک ترمز محکم بگیر؛ اگر پدال لرزید و صدای تقتق شنیدی، ABS دارد کار میکند. اگر چرخها قفل شدند و ماشین سر خورد، یا پدال بدون لرزش تا ته رفت، ABS کار نمیکند و باید بررسی شود. علتهای شایع خرابی ABS: حسگر سرعت چرخ که کثیف یا خراب شده، سیمکشی حسگر که پاره یا قطع شده، و فیوز یا رله سیستم ABS.
چراغ ABS روشن شد؛ چه کار کنم؟
- چراغ ABS موقع روشن کردن ماشین چند ثانیه روشن شد و خاموش شد: طبیعی است؛ سیستم دارد خودش را تست میکند.
- چراغ ABS روشن ماند یا وسط رانندگی روشن شد: ABS از کار افتاده؛ ترمز پایی هنوز کار میکند، ولی با احتیاط رانندگی کن و هر چه زودتر به تعمیرگاه برو.
- چراغ ABS همراه با چراغ ترمز یا چراغ قرمز هشدار روشن شد: ممکن است مشکل از خود سیستم ترمز باشد؛ همانجا توقف کن و سطح روغن ترمز را چک کن.
- چراغ ABS فقط موقع رانندگی در باران یا گل روشن میشود و بعد خاموش میشود: حسگر چرخ کثیف شده؛ معمولاً با شستوشوی چرخها درست میشود، ولی اگر تکرار شد بررسیاش کن.
سه اشتباه رایج با ترمز دستی و ABS
- برداشتن پا از روی ترمز وقتی ABS میلرزد: لرزش پدال یعنی سیستم دارد کار میکند؛ پدال را محکم نگه دار و فرمان را کنترل کن.
- رانندگی با ترمز دستی نیمهبالا: حتی چند دقیقه رانندگی با ترمز دستی کشیدهشده، لنت عقب را میسوزاند و دیسک را داغ میکند؛ قبل از حرکت، چراغ ترمز دستی را چک کن.
- به تأخیر انداختن بازرسی لنت ترمز: لنت ترمز طبق پیشفرض اوتوسرویس هر ۱۰۰۰۰ کیلومتر بازرسی میشود؛ در همان بازرسی، کابل ترمز دستی، گیر کردن کالیپر و ضخامت لنت عقب هم دیده میشود و خرابی کوچک قبل از گران شدن پیدا میشود.
در اوتوسرویس چطور ثبتش کنی؟
وقتی لنت ترمز بازرسی یا تعویض شد، کابل ترمز دستی تنظیم شد یا حسگر ABS عوض شد، سرویس مربوطه را با کیلومتر و تاریخ همان روز در اپ ثبت کن تا یادآوری بعدی خودکار ساخته شود؛ بازرسی لنت بعدی طبق پیشفرض اوتوسرویس ۱۰۰۰۰ کیلومتر بعد یادآوری میشود.